1

CZY PRAWORĘCZNOŚĆ I LEWORĘCZNOŚĆ SĄ NORMĄ?

DSC_0612

Masz leworęczne dziecko i zastanawiasz się czy to dobrze czy źle? Może przestawiać na prawą rękę? Jeszcze niedawno(a może już dawno) za czasów gdy ja chodziłam do szkoły „na siłę” przestawiano dzieci piszące lewą ręką na prawą. W efekcie dzieci stawały się oburęczne i często ujawniały sie przy okazji jakieś zaburzenia typu: Continue Reading

0

DYSLEKSJA

Trochę na temat dysleksji moze komuś się przyda:

DYSLEKSJA
Termin dysleksja powstał z greckiego dys-oznacza brak czegoś, trudność, niemożność oraz lexis-wyraz, czytanie.
„Dysleksja to jeden z wielu różnych rodzajów trudności w uczeniu się. Jest specyficznym zaburzeniem o podłożu językowym, uwarunkowanym konstytucjonalnie. Charakteryzuje się trudnościami w dekodowaniu pojedynczych słów, co najczęściej odzwierciedla niewystarczające zdolności przetwarzania fonologicznego. Trudności w dekodowaniu pojedynczych słów są zazwyczaj niewspółmierne do wieku życia oraz innych zdolności poznawczych i umiejętności szkolnych; trudności te nie są wynikiem ogólnego zaburzenia rozwoju ani zaburzeń sensorycznych. Dysleksja manifestuje się różnorodnymi trudnościami w odniesieniu do różnych form komunikacji językowej, często oprócz trudności w czytaniu, dodatkowo pojawiają się poważne trudności w opanowaniu czynności pisania i poprawnej pisowni.” (M.Bogdanowicz)
Typy dysleksji:
1.Wzrokowa – z dominującymi zaburzeniami analizy i syntezy wzrokowej, powiązanymi z zaburzeniami koordynacji wzrokowo – ruchowej i wzrokowo – przestrzennej,
2.Fonologiczna – z trudnościami w kojarzeniu znaków graficznych z ich słuchowo postrzeganymi realizacjami; uwarunkowana zaburzeniami percepcji i pamięci słuchowej dźwięków mowy, najczęściej powiązana z zaburzeniami funkcji językowych,
3.Semantyczna – z cechami afatycznymi wiążącymi się z obniżoną kompetencją językową
Przyczyny dysleksji:
1.Koncepcja genetyczna upatruje przyczynę dysleksji w dziedziczeniu tych zmian w centralnym układzie nerwowym, które są przyczyną zaburzeń funkcjonalnych i podłożem trudności w czytaniu i pisaniu. Czynnikiem patogennym są geny przekazywane z pokolenia na pokolenie.
2. Koncepcja opóźnionego dojrzewania centralnego układu nerwowego upatruje przyczynę trudności w czytaniu w spowolnieniu dojrzewania centralnego układu nerwowego i w zaburzeniach funkcjonalnych. Czynnikami patogennymi są geny i hormony uszkadzające centralny układ nerwowy.
3. Koncepcja organiczna upatruje przyczyny dysleksji w mikrouszkodzeniach struktury tych okolic mózgu, które realizują czynności czytania i pisania. Czynniki patogenne chemiczne, fizyczne, biologiczne oddziałują na centralny układ nerwowy w okresie okołoporodowym.
4. Koncepcja hormonalna upatruje przyczyny zaburzeń w niedokształceniu struktury niektórych okolic kory mózgowej i nieprawidłowym modelu rozwoju mózgu, tzn. zablokowaniu lewej półkuli mózgowej. Czynnikiem patogennym jest nadprodukcja hormonów, m.in. testosteronu.
5. Koncepcja tzw. psychodysleksji upatruje przyczyny dysleksji w zaburzeniach emocjonalnych oraz funkcjonalnych centralnego układu nerwowego. Czynnikami patogennymi są urazy psychiczne i stresy.
Objawy dysleksji:
1)wiek przedszkolny:
-opóźniony rozwój mowy
-trudności w wymawianiu dłuższych wyrazów, przekręcanie ich
-myli podobne nazwy oraz przyimki typu od-do
-wada wymowy
-nieprawidłowe rozumienie poleceń (szczególnie dłuższych i bardziej skomplikowanych)
-trudności w nauce piosenek i wierszyków
-problem z rytmem (nie lubi tańczyć)
-nieporadne rysowanie (nie lubią rysować)
-nie lubią takich zabaw jak: klocki, puzzle, odgadywanie różnic na rysunkach, przerysowywania, układania według wzoru
-dziecko słabiej biega, skacze, jeździ na rowerze
-kłopot z sznurowaniem butów, zapinaniem guzików, ubieraniem się
-opóźnione kształtowanie się lateralizacji (rozpoznawania prawej i lewej strony)
-niestaranne kolorowanie
-niestaranne rysowanie szlaczków
-trudności z nauka słów i liter
-trudności z zapamiętaniem dni tygodnia, nazw miesięcy
-dziecko często gubi rzeczy, jest słabiej zorganizowane
-trudności w skupieniu uwagi
-nie lubi zabaw ruchowych
-kłopot z nawlekaniem koralików
-źle trzyma ołówek
2)6-7-latek
-dziecko słabo biega, skacze
-nie może nauczyć się jeździć na rowerze, hulajnodze, nartach
-trudności z używaniem widelca, nożyczek, z zawiązywaniem sznurówek
-trudności z rzucaniem i chwytaniem piłki
-trudności w rysowaniu szlaczków
-nieprawidłowe używanie przyimków
-przekręcanie trudniejszych wyrazów (przestawianie głosek i sylab), robienie błędów gramatycznych
-trudności z uczeniem się piosenek i wierszyków
-problem z różnicowaniem podobnych głosek (np. z-s, b-p k-g)
-trudności z podziałem wyrazów na sylaby i głoski
-trudność z wyróżnianiem elementów z całości oraz układaniem małych elementów w całość
-problem z rozróżnianiem liter o podobnych kształtach (np. m-n, l-t-ł, p-b-d)
-oburęczność
-kłopot z określaniem kierunków oraz części swojego ciała
-trudności z orientacją w czasie (pory dnia, roku, godziny)
-kłopot z nauką czytania
3)7-10-latek
-trudności z nauką jazdy na dwukołowym rowerze, wrotkach, łyżwach, nartach
-niechętnie uczestniczy w lekcjach w-f , kłopoty z powtórzeniem serii ćwiczeń czy układu tanecznego
-trudności z ubieraniem się, myciem, używaniem nożyczek
-trudności z rzucaniem piłki do celu i chwytaniem
-dziecko brzydko i niechętnie rysuje
-pisząc nie mieści się w liniaturze
-zbyt mocno przyciska ołówek czy długopis, dziurawi kartkę
-dziecko pisze wolno, szybko się męczy
-trudność z zapamiętaniem tabliczki mnożenia, wierszy, kolejności liter alfabetu czy nazw miesięcy
-problem z właściwym używaniem przyimków określających stosunki przestrzenne
-przekręcanie trudnych wyrazów
-problem z wykonaniem więcej niż jednego polecenia w tym samym czasie
-kłopot z szybkim wymienianiem nazw (np. owoców)
-problem wyszukiwania różnic między dwoma obrazkami, z odróżnianiem podobnych liter
-pisanie liter i cyfr jako ich zwierciadlanych odbić
-zapisywanie wyrazów od strony prawej do lewej
-wolne tempo czytania i słabe rozumienie przeczytanego tekstu
-mylenie głosek i-j, ą-om, ę-en, opuszczanie, dodawanie, przestawianie lub podwajanie liter i sylab
-trudności z pisaniem ze słuchu
Literatura na ten temat:
1. BOGDANOWICZ, Marta O dysleksji, czyli Specyficznych trudnościach w czytaniu i pisaniu: odpowiedzi na pytania rodziców i nauczycieli / Marta Bogdanowicz. – Lublin: „Linea”, 1994

2. BOGDANOWICZ, Marta Ryzyko dysleksji: problem i diagnozowanie / Marta Bogdanowicz. – Wyd. 2. – Gdańsk: „Harmonia”, 2003

3. BOGDANOWICZ, Marta Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu – dysleksja rozwojowa / Marta Bogdanowicz // W: Logopedia: pytania i odpowiedzi: podręcznik akademicki / pod red. Tadeusza Gałkowskiego i Grażyny Jastrzębowskiej. – Opole: Wydaw. Uniwersytetu Opolskiego, 1999. – S. 815-859

4. BORKOWSKA, Aneta Analiza dyskursu narracyjnego u dzieci z dysleksją rozwojową / Aneta Borkowska. – Lublin : Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1998

5. CIESZYŃSKA, Jadwiga Nauka czytania krok po kroku: jak przeciwdziałać dysleksji / Jadwiga Cieszyńska. – Kraków: Wydaw. Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2001

6. CZAJKOWSKA, Irena Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w szkole: poradnik dla nauczyciela / Irena Czajkowska, Kazimierz Herda. – Wyd. 7. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, [2004]

7. ĆWICZENIA w czytaniu i pisaniu: poradnik metodyczny do terapii dzieci dyslektycznych / Krystyna Grabałowska [i in.]. – Wyd. 2 popr. i uzup. – Toruń: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, 1995

8. DAVIS, Ronald D. Dar dysleksji: dlaczego niektórzy zdolni ludzie nie umieją czytać i jak mogą się nauczyć / Ronald D. Davis, Eldon M. Braun ; przekł. z ang. Grażyna Skoczylas. – Poznań: „Zysk i S- ka”, cop. 2001

9. DAWID, Dorota Rozwijanie kreatywności uczniów dyslektycznych na lekcjach języka polskiego w klasach IV-VI szkoły podstawowej / Dorota Dawid. – Kraków: „Impuls”, 2004

10. DYRDA, Jolanta Style uczenia się dzieci dyslektycznych a wymagania poznawcze szkoły, Wyd. UG, Gdańsk 2003

11. DYSLEKSJA w kontekście nauczania języków obcych / pod red. Marty Bogdanowicz i Marioli Smoleń. – Gdańsk: „Harmonia”, 2004

12. ELLIOT, Julian Dzieci i młodzież w kłopocie: poradnik nie tylko dla psychologów / Julian Elliot, Maurice Place; tłum. Małgorzata Babiuch. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, cop. 2000. – S.202-224: Dysleksja

13. GĄSOWSKA, Teresa Praca wyrównawcza z dziećmi mającymi trudności w czytaniu i pisaniu / Teresa Gąsowska, Zofia Pietrzak-Stępkowska. – Wyd. 3. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1994

14. GÓRNIEWICZ, Ewa Pedagogiczna diagnoza specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu / Ewa Górniewicz. – Wyd. 3 popr. – Toruń : Wydaw. Adam Marszałek, 1998

15. GÓRNIEWICZ, Ewa Trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci / Ewa Górniewicz. – Olsztyn: Wydaw. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2000

16. IWIŃSKA, Joanna Diagnoza i terapia dysleksji: jak pomóc dziecku z trudnościami w czytaniu i pisaniu / Joanna Iwińska; Regionalny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli „WOM” w Katowicach. – Katowice: RODN „WOM”, 2002

17. JUSZCZYK, Stanisław Komputerowa edukacja uczniów z zaburzeniami w czytaniu i pisaniu / Stanisław Juszczyk, Wojciech Zając. – Katowice: „Śląsk”, 1997

18. KAJA, Barbara Zarys terapii dziecka: metody psychologicznej i pedagogicznej pomocy wspomagającej rozwój dziecka / Barbara Kaja ; Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy. – Wyd. 3 popr. – Bydgoszcz: Wydaw. Uczelniane WSP, 1995. – S. 111-123

19. KUJAWA, Ewa Reedukacja dzieci z trudnościami w czytaniu i pisaniu metodą 18 struktur wyrazowych / Ewa Kujawa, Maria Kurzyna. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1994

20. MICKIEWICZ, Janina Jedynka z ortografii?: Rozpoznawanie dysleksji w starszym wieku szkolnym / Janina Mickiewicz. – Toruń: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, 1995

21. MINISTERSTWO Edukacji Narodowej o dysleksji, czyli Specyficznych trudnościach w nauce / [oprac. Wojciech Brejnak, Teresa Opolska, Romuald Ponczek; aut. Wojciech Książek i in.]. – Warszawa: MEN, 1999. – (Biblioteczka Reformy; 18)

22. PĘTLEWSKA, Halina Przezwyciężyć trudności w czytaniu i pisaniu / Halina Pętlewska. – Kraków: „Impuls”, 1998

23. SAWA, Barbara Jeżeli dziecko źle czyta i pisze / Barbara Sawa. – Wyd. 4 popr. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1994

24. SELIKOWITZ, Mark Dysleksja i inne trudności w uczeniu się / Mark Selikowitz; przeł. Agnieszka Wierzejewska. – Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999

25. SKIBIŃSKA, Helena Praca korekcyjno-kompensacyjna z dziećmi z trudnościami w pisaniu i czytaniu: materiały Pomocnicze dla nauczycieli i studentów nauczania początkowego i wychowania przedszkolnego / Helena Skibińska ; Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy. – Bydgoszcz: Wydaw. Uczelniane WSP, 1996

26. ZAKRZEWSKA, Barbara Trudności w czytaniu i pisaniu: modele ćwiczeń / Barbara Zakrzewska. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1996

27. ZELECH, Władysław Zaburzenia czytania i pisania u dzieci afatycznych, głuchych i dyslektycznych / Władysław Zelech; Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. – Kraków: Wydaw. Naukowe WSP, 1997